Ten film, jak i wiele podobnych, obnaża bezsilność intelektualną i sprawczą współczesnego człowieka. Patrzę na to, co widzę, i nie wiem, czy jest to prawdziwe. Patrzę i nie wierzę własnym oczom. A jeśli to, co widzę, jest prawdziwe – tym bardziej staje się to wstrząsające. To moment, w którym intelekt i emocje ulegają zawieszeniu. Czuję się sparaliżowany.
Nie jest to jednak doświadczenie jednostkowe. To znak czasu.
Współczesny człowiek utracił niewinność patrzenia. Obraz, który przez wieki był nośnikiem prawdy, dziś stał się przestrzenią niepewności. Rozwój technologii, manipulacja narracją, montaż, a także rosnąca obecność sztucznie generowanych treści sprawiają, że patrzenie przestało być równoznaczne z rozumieniem. Widzieć nie znaczy już wiedzieć.
To, co dawniej było oczywiste – „wierzę, bo widzę” – dziś ulega odwróceniu: „widzę, ale nie wierzę”.
W tym napięciu rodzi się nowy stan egzystencjalny – zawieszenie pomiędzy prawdą a jej pozorem. Umysł nie jest już w stanie natychmiast rozstrzygnąć, czy doświadczenie, które go porusza, ma charakter realny, czy jest jedynie konstrukcją. W efekcie pojawia się coś więcej niż wątpliwość: pojawia się paraliż.
Ma on podwójny charakter.
Z jednej strony jest to bezsilność intelektualna – moment, w którym nasze narzędzia rozumienia okazują się niewystarczające wobec intensywności i niejednoznaczności bodźców. Z drugiej strony jest to bezsilność sprawcza – nawet jeśli uznamy coś za prawdziwe i wstrząsające, nie wiemy, co możemy z tym zrobić. Świadomość nie przekłada się na działanie.
A jednak ten paraliż nie musi oznaczać końca.
Może być momentem granicznym – doświadczeniem, które ujawnia ograniczenia naszego poznania, ale jednocześnie otwiera przestrzeń dla nowego rodzaju refleksji. Zamiast natychmiastowego osądu pojawia się pytanie. Zamiast reakcji – zatrzymanie. Zamiast iluzji kontroli – świadomość własnej niepewności.
Paradoksalnie więc, to właśnie w tym stanie zawieszenia ujawnia się coś cennego: wrażliwość, która nie została jeszcze stępiona. Bo prawdziwym zagrożeniem nie jest paraliż, lecz obojętność.
Być może więc nie chodzi o to, by natychmiast odzyskać pewność, lecz by nauczyć się żyć w jej braku – i uczynić z tej niepewności początek myślenia.
Informacja o źródle filmu:
Film, do którego się odnoszę, dostępny jest na Facebooku. Podaję poniżej nazwę profilu oraz link do tego filmu. Nie jestem jednak pewien, czy naciśnięcie linku wystarczy, aby go odnaleźć. Za te problemy techniczne czytelników przepraszam.
MATW Project UK
<iframe src=”https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid025SH787iLjLkcARjVh752ohMbKS27bj4w3PUy1HGGuhN7DRry6kT68xGydKkqLBT6l%26id%3D100012460624695&show_text=true&width=500″ width=”500″ height=”203″ style=”border:none;overflow:hidden” scrolling=”no” frameborder=”0″ allowfullscreen=”true” allow=”autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share”></iframe>